Συνέντευξη στην Ευτυχία Παναγιώτου

[Πρώτη δημοσίευση, acidart, 2010]

Το πρώτο βιβλίο-μινιατούρα του Γιώργου Λαμπράκου «Αναμνήσεις από το ρετιρέ» (εκδ. Γαβριηλίδη, 2009) ξαφνιάζει με τη δύναμη των λέξεών του. Ο συγγραφέας μάς μίλησε για τη γραφή, την κοινωνία και την πολιτική, εκθέτοντας προβληματισμούς τόσο της γενιάς του όσο και ευρύτερους.

Ε. Παναγιώτου

1. Ποιες είναι οι λογοτεχνικές επιρροές σου; Πόσο και πώς σε επηρέασαν;

Καταρχάς μια διασάφηση γενικής εμβέλειας: ένας «λογοτέχνης» δεν είναι ανάγκη να επηρεάζεται μόνο από τη λογοτεχνία. Έχω ακούσει συνομήλικούς μου ποιητές να ομνύουν αποκλειστικά στην επίδραση ποιητών, αναφέροντας π.χ. τον Κάλβο: σπουδαίος ο Κάλβος («ω μητέρα,/ […] πόση άπειρος άβυσσος/ μας ξεχωρίζει!»), αλλά τρομάζω στην ιδέα ότι επηρεάζει ουσιαστικά έναν ποιητή της γενιάς μου. Περιοριζόμενος λοιπόν στον 20ό αιώνα εξαιτίας έλλειψης χώρου, μαζί με κάποιες αμετάκλητα καθοριστικές για μένα λογοτεχνικές επιρροές (Μπέκετ, Σελίν, Μούζιλ, Πεσσόα, Μπέρνχαρντ, Μπουκόφσκι, Γουλφ, Καρούζος, Αρανίτσης, Χειμωνάς, Δημητριάδης), οφείλω να αναφέρω τη συχνά καθοριστικότερη επιρροή του Φρόυντ, του Σιοράν, του Κονδύλη, όπως επίσης των εικαστικών τεχνών. Η δική μου γραφή είναι συνειδητή ή/ και ασύνειδη συνέχεια και συγχώνευση της δικής τους.

2. Σε μια εποχή αμφισβήτησης των ιδεών γράφεις μια μυθοπλασία με θέμα την εφαρμογή κάποιας νέας κοσμοθεωρίας. Είναι κάτι που πιστεύεις πως έχουμε ανάγκη;

Κάθε αμφισβήτηση των ιδεών οδηγεί κατ’ ανάγκη σε νέες ιδέες. Ύστερα από τη νεωτερική και μετανεωτερική περίοδο άφθονου και καλοδεχούμενου σκεπτικισμού, σχετικισμού και μηδενισμού, θα αναζητήσουμε εκ των πραγμάτων μια νέα κοσμοθεωρία με στόχο (ποιον άλλο;) την εφαρμογή της. Αυτό συνιστά γενικότερη ανθρώπινη χρεία, σαν τον ύπνο ή το σεξ. Προσωπικά μιλώντας, δεν θα πρότεινα την προτεινόμενη από τον ήρωα του βιβλίου μου κοσμοθεωρία (αν το ήθελα, θα έγραφα δοκίμιο), ωστόσο παραδέχομαι πως αυτή εμπεριέχει αντιλήψεις και ενοράσεις που καλό είναι να ληφθούν σοβαρά υπόψη. Επειδή όμως τα κεφάλια των ανθρώπων δεν είναι απολύτως ίδια, ας μην τα καπελώνουμε με την ίδια κοσμοθεωρία.

3. Ο ήρωας του βιβλίου σου θεωρεί το Διαδίκτυο ως μέσο επίτευξης της φιλοσοφίας του περί «μοναδιότητας». Εσύ ποιος διαβλέπεις να είναι ο ρόλος του Διαδικτύου τόσο σε κοινωνικό όσο και σε λογοτεχνικό επίπεδο;

Η άποψη ότι η τεχνολογία είναι ουδέτερη ανήκει στις αμέτρητες αφέλειες του ανθρώπινου γένους και κοινοτοπίες της σχολικής μας εκπαίδευσης: ο Χάιντεγκερ, μεταξύ άλλων, έχει αποδομήσει αυτήν την επικίνδυνη αυταπάτη. Η φιλοσοφία του ήρωά μου περί «μοναδιότητας» είναι η ακρότατη έκφραση μιας διευρυνόμενης τάσης: το Διαδίκτυο αγγίζει ολοένα και περισσότερα άτομα παγκοσμίως (εξαιρώ την Αφρική, που κατάντησε ο σκουπιδοτενεκές του δυτικού «πολιτισμού»), καθιστώντας τα ευάλωτα στις ορέξεις των εκάστοτε ελίτ, καθώς τα καθηλώνει στην οθόνη του υπολογιστή, πριν ή μετά την καθήλωσή τους στη γνωστή οθόνη, αντί να τα ωθεί στη διεκδίκηση των επιθυμιών τους. Διαδικτυακώς, παρά την επίφαση ελευθερίας, δεν ικανοποιείται καμιά αυθεντική επιθυμία. Όσο για τη λογοτεχνία, η διαδικτυακή της διάδοση δεν συμβάλλει στην εμβριθέστερη ανάγνωσή της. Ποιος θα διάβαζε εκ του σύνεγγυς «ονλάιν» το Ουράνιο τόξο της βαρύτητας;

4. Σε ποιο λογοτεχνικό είδος θα κατέτασσες το βιβλίο σου; 

Ο εκδότης μου κατονόμασε το βιβλίο μου στον κολοφώνα απλώς «βιβλίο», αφού αδυνατούσε (όπως κι εγώ) να το κατατάξει αξιόπιστα στα γνωστά γραμματολογικά είδη. Οι Αναμνήσεις από το Ρετιρέ είναι κάτι σαν πεζογράφημα με ισχυρή δόση στοχαστικής ποίησης, που υπό ιδιάζουσες συνθήκες θα λειτουργούσε και ως δραματικός μονόλογος.

5. Πώς θα αντιμετώπιζες το ενδεχόμενο να βιοπορίζεσαι από τη γραφή;

Με αυτά που γράφω, αποκλείεται. Από την άλλη, επιθυμώ τη διάδοση και κριτική αυτού του βιβλίου μου, καθώς επίσης εκείνων που έπονται: όσοι εκδίδουν ένα βιβλίο και υποστηρίζουν ότι δεν νοιάζονται για τις πωλήσεις του, είναι είτε υποκριτές είτε αφελείς. Αν όντως δεν νοιάζονται, ας το κυκλοφορούν ιδιωτικώς. Δουλειά μου είναι να μεταφράζω, αυτό κάνω με βαθιά ικανοποίηση από τη στιγμή που θα ξυπνήσω ως τη στιγμή που ενδεχομένως γράψω κάτι. Και γράφω όπως ψαρεύω: βάζω καλό δόλωμα σε καλό εργαλείο κι εύχομαι να τσιμπήσει. Μέχρι να πιάσω κάτι, ωστόσο, ασχολούμαι με άλλα. Είμαι επιφυλακτικός απέναντι σε όσους βάζουν ξυπνητήρι για να βιοποριστούν γράφοντας λογοτεχνία.

6. «Φόβος είναι το μέλλον», γράφεις. Πες μας λίγο γι’ αυτό το μέλλον.  

Και μέλλον είναι ο φόβος. Σε έναν πλανήτη που σύντομα θα κατακλύζεται από 8-9 δισεκατομμύρια ανθρώπους, κάθε πρόβλεψη δεν μπορεί παρά να ενέχει ασύλληπτους εφιάλτες. Αφού γίνονται πόλεμοι για θρησκείες ή ιδεολογίες, πώς να μην τρέμουμε μπροστά στους επικείμενους πολέμους για τροφή, νερό, αέρα; Οι αριστεροί εξακολουθούν να εμφορούνται αρκετά από εσχατολογικές αυταπάτες. Οι δεξιοί επιζητούν να σώσουν μόνο το τομάρι τους. Οι κεντρώοι κυβερνούν μονάχα για να κυβερνούν. Οι ακροδεξιοί αναδεικνύονται σε διευρυμένη απειλή. Οι ακροαριστεροί επαναστατούν με ελλιπή επίγνωση της αιτίας και του στόχου. Τα παραπάνω είναι κοινοί τόποι, μα δυστυχώς μόνο για λίγους. Δεν είναι «κρίση» αυτό που περνάμε, συνεπώς δεν θα περάσει. Για την πλειονότητα των ανθρώπων το μέλλον θα παραμείνει ένα κρεμμύδι που θα το ξεφλουδίζουν κι εντέλει θα τους απομένουν μόνο τα δάκρυα.


Αρέσει σε %d bloggers: